Unijna strategia gospodarki obiegu zamkniętego miała być dla polskiego biznesu impulsem do proekologicznej transformacji. Tymczasem rządowy projekt ustawy UC100, regulujący system Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP), stał się dla przedsiębiorców symbolem legislacyjnego koszmaru. Zamiast nowoczesnego, rynkowego mechanizmu, krajowy regulator proponuje rozwiązania, które wprost redefiniują pojęcie tzw. gold-platingu (nadregulacji). Głosy płynące z kluczowych sektorów gospodarki są zgodne: projekt w obecnym kształcie nie tylko drastycznie przewyższa unijne wymogi, ale wręcz zagraża stabilności polskiego przemysłu produkcyjnego.
Państwowy monopol zamiast wolnego rynku
Głównym zarzutem stawianym projektowi UC100 przez analityków rynkowych jest próba skrajnej centralizacji i upaństwowienia systemu, który w większości krajów europejskich opiera się na zdrowej konkurencji podmiotów prywatnych. Krytycy bez ogródek piszą o ryzyku stworzenia struktur o charakterze „państwowego monopolu”, który odgórnie i bez elastyczności będzie zarządzał miliardowymi strumieniami finansowymi płynącymi od przedsiębiorców.
Wprowadzenie tak sztywnego, administracyjnego gorsetu – potocznie określane jako „pozłacanie unijnych przepisów” – zamiast pomóc środowisku, wygeneruje potężne koszty biurokratyczne. Biznes zostanie obciążony nowym podatkiem opłat ROP, nie mając przy tym realnego, partnerskiego wpływu na to, jak te środki zostaną spożytkowane na modernizację infrastruktury recyklingowej.
Sektor spożywczy pod ścianą: Koszty opakowań w górę o 400%
Teoretyczne rozważania o nadregulacji najdobitniej obrazują twarde dane płynące z konkretnych branż, dla których opakowania są kluczowym elementem łańcucha dostaw. Najbardziej alarmujący głos dociera z sektora przetwórstwa mleka.
Sektorowe tąpnięcie: Krajowi producenci żywności i przetwórcy wprost deklarują, że nie chcą reformy ROP w proponowanej przez rząd formie. Z analiz i szacunków branży mleczarskiej wynika, że w nowym systemie koszty opakowań mogą wzrosnąć nawet o 400 procent!
Dla sektora spożywczego, który od lat operuje na niezwykle niskich marżach, tak drastyczny skok obciążeń to scenariusz katastrofalny. Polskie firmy staną przed dramatycznym dylematem: wziąć gigantyczne koszty na siebie i ryzykować bankructwem albo natychmiast przerzucić je na konsumentów. W tym drugim wariancie za unijne ambicje polskiego rządu zapłacimy wszyscy przy kasach sklepowych, kupując podstawowe produkty codziennej potrzeby.
Podsumowanie: Reforma potrzebna, ale nie za wszelką cenę
Wprowadzenie Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta jest nieuniknione i polski biznes doskonale to rozumie. Spór nie dotyczy bowiem samego faktu ochrony środowiska, ale metody, jaką wybrano do osiągnięcia celu. Projekt UC100 w obecnym kształcie jawi się jako system represyjny i fiskalny, a nie motywacyjny.
Jeśli rząd nie wycofa się z prób bezrefleksyjnego zaostrzania unijnych rygorów i nie podejmie dialogu z przedsiębiorcami, zamiast nowoczesnego systemu odpadowego otrzymamy paraliż gospodarczy i drastyczny spadek konkurencyjności polskich produktów na rynkach międzynarodowych. Sektorowa krytyka biznesowa to ostatni dzwonek alarmowy dla decydentów.