Sektor gospodarki odpadami bije na alarm w sprawie rządowego projektu ustawy UC100, ostrzegając przed zbliżającym się chaosem prawnym i finansowym. Najważniejsze organizacje branżowe oficjalnie sprzeciwiły się nowym przepisom, wskazując, że w obecnej formie nie chronią one interesów obywateli. W tle sporu pojawia się jednak gotowa, sprawiedliwa alternatywa.

Projekt UC100: Dlaczego branża odpadowa mówi „nie”?

Główne organizacje reprezentujące rynek odpadowy w Polsce, w oficjalnym wystąpieniu do Premiera Donalda Tuska z maja 2026 roku, jednoznacznie negatywnie oceniły kształt projektowanej ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Eksperci wskazują, że nowa regulacja posiada głębokie wady systemowe. Przede wszystkim kluczowe dla działania rynku mechanizmy – takie jak zasady podziału funduszy czy wyliczanie realnych kosztów – zamiast w samej ustawie, mają znaleźć się w niejasnych dokumentach pozaustawowych i rozporządzeniach.

Taka konstrukcja prawna stwarza ogromne ryzyko uznaniowości, ponieważ gigantyczne przepływy finansowe zostałyby oddane w ręce jednej instytucji (NFOŚiGW), bez zapewnienia firmom odpowiednich procedur odwoławczych. Branża podkreśla również, że 21-dniowy okres na konsultacje tak skomplikowanego projektu był rażąco krótki, a głos praktyków, którzy na co dzień odbierają i zagospodarowują odpady komunalne, został całkowicie pominięty.

„Sprawiedliwy ROP” jako gotowa alternatywa dla mieszkańców i gmin

Wdrożenie przepisów w obecnej formie rodzi poważne niebezpieczeństwo społeczne. Zapowiadany system Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) ma u swych podstaw prostą zasadę: to firmy wprowadzające opakowania na rynek mają finansować ich recykling, odciążając tym samym budżety domowe Polaków. Tymczasem zapisy UC100 rozmywają ten cel. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że fundusze od producentów nie zostaną bezpośrednio powiązane z ulgą dla obywateli, a rachunki za śmieci w miastach będą nadal rosły, wywołując konflikty na linii samorząd-rząd-podatnik.

Przedsiębiorcy branżowi nie ograniczają się jednak do krytyki i proponują powrót do wypracowanej koncepcji pod nazwą „Sprawiedliwy ROP”. To transparentny model, w którym:

• Wszystkie reguły finansowe i algorytmy kalkulacji kosztów są precyzyjnie wpisane bezpośrednio do ustawy.
• Pieniądze pozyskiwane od producentów są „znaczone” – trafiają prosto do gmin i celowo obniżają opłaty ponoszone przez mieszkańców za odpady komunalne.
• Państwo pełni jedynie transparentną funkcję kontrolną i nadzorczą, opierając się na realnych możliwościach polskiego rynku.

Przedstawiciele sektora odpadowego apelują o natychmiastowe wstrzymanie prac nad wadliwym projektem UC100, cofnięcie go do Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz rozpoczęcie rzetelnego dialogu, który pozwoli wdrożyć system bezpieczny dla gospodarki i portfeli obywateli.

Źródło: Wspólne wystąpienie IBK i PIGO w sprawie projektu UC100